معاینه و شرح‌حال

برافروختگی گونه‌ای · Malar flush

چطورسرخیِ مایل به بنفشِ دو گونه در زمینه‌ی رنگ‌پریدگی صورت.

یعنیتنگی دریچه‌ی میترال (Mitral facies) — برون‌ده پایین با اتساع عروق پوستی.

لیودو رتیکولاریس · Livedo reticularis

چطورالگوی توریِ بنفشِ پوست، بیشتر روی اندام‌ها.

یعنیآمبولیِ کلسترول، واسکولیت، یا سندرم آنتی‌فسفولیپید.

پتشی و اکیموز

چطورلکه‌های ریزِ خونریزی‌دهنده که با فشار محو نمی‌شوند، یا کبودیِ وسیع.

یعنیپتشی به ترومبوسیتوپنی و اکیموز به اختلال انعقاد یا مصرف ضدانعقاد.

پتشی همراه با تب و بیمارِ سمی، تا خلافش ثابت نشده مننگوکوکسمی است — اورژانس.

زانتومای اروپتیو · Eruptive xanthoma

چطورپاپول‌های زردِ کوچک، اغلب روی باسن و سطوح بازکننده.

یعنیهایپرتری‌گلیسریدمی شدید — خطر پانکراتیت.

لنتیژینوز · Lentiginosis

چطورلکه‌های قهوه‌ایِ متعدد روی پوست و مخاط.

یعنیدر سندرم Carney با میکسوم دهلیزی و اختلالات غدد همراه است.

علامت دو موسه · de Musset sign

چطورتکان خوردنِ سرِ بیمار هم‌زمان با هر ضربان قلب.

یعنینارسایی شدید دریچه‌ی آئورت (AR) — فشار نبض بسیار بالا.

علامت مولر · Müller sign

چطورتکان خوردنِ زبان کوچک (uvula) با هر ضربان.

یعنینارسایی دریچه‌ی آئورت.

فشار ورید ژوگولار (JVP) · Jugular venous pressure

چطوربیمار با زاویه‌ی ۴۵ درجه؛ بالاترین نقطه‌ی نبضِ وریدی نسبت به زاویه‌ی جناغ اندازه‌گیری می‌شود.

یعنیبالا بودن: نارسایی قلب راست، تامپوناد، پریکاردیت فشارنده، آمبولی ریه.

علامت کوسمال (بالا رفتنِ JVP در دم به‌جای پایین آمدن) به پریکاردیت فشارنده و کاردیومیوپاتی محدودکننده می‌برد.

تاخیر پلک · Lid lag

چطورپلکِ بالا هنگام نگاه به پایین با چشم هم‌زمان پایین نمی‌آید.

یعنیپرکاری تیروئید.

حلقه‌ی کایزر-فلایشر · Kayser-Fleischer ring

چطورحلقه‌ی مسی-قهوه‌ای در حاشیه‌ی قرنیه.

یعنیبیماری ویلسون.

لکه‌ی راث · Roth spot

چطورخونریزی شبکیه با مرکز روشن، در افتالموسکوپی.

یعنیاندوکاردیت عفونی.

تنفس با لب جمع‌شده · Pursed-lip breathing

چطوربیمار بازدم را از میان لب‌های جمع‌شده انجام می‌دهد.

یعنیبیماری انسدادی مزمن ریه — تلاش برای باز نگه داشتن راه هوایی.

پره‌ی بینی · Nasal flaring

چطورباز شدنِ پره‌های بینی در دم.

یعنیدیسترس تنفسی — در کودک از حساس‌ترین نشانه‌هاست.

کلابینگ (چماقی شدن انگشتان) · Clubbing

چطوراز بین رفتن زاویه‌ی طبیعیِ بستر ناخن؛ در آزمونِ Schamroth، لوزیِ بین دو ناخنِ مقابلِ هم بسته می‌شود.

یعنیبیماری مزمن ریه، بیماری مادرزادی قلبِ سیانوتیک، اندوکاردیت، بدخیمی، بیماری التهابی روده.

خونریزی خطی زیرناخن · Splinter hemorrhage

چطورخطوطِ باریکِ قرمزِ طولی زیر ناخن.

یعنیاندوکاردیت عفونی (و نیز تروما — که شایع‌تر است).

گره‌ی اُسلر و ضایعه‌ی جین‌وی · Osler nodes / Janeway lesions

چطورگره‌ی اُسلر: برجستگیِ دردناک روی نوکِ انگشت. ضایعه‌ی جین‌وی: لکه‌ی بدون درد روی کف دست و پا.

یعنیاندوکاردیت عفونی.

اُسلر دردناک است و جین‌وی بدون درد — همین تفکیکشان می‌کند.

ناخن قاشقی · Koilonychia

چطورفرورفتگیِ بشقاب‌مانندِ صفحه‌ی ناخن.

یعنیکم‌خونی فقر آهن مزمن.

انگشتان عنکبوتی · Arachnodactyly

چطورانگشتانِ بلند و باریک؛ در آزمونِ مچ، شست و انگشت پنجم دورِ مچِ طرف مقابل روی هم می‌آیند.

یعنیسندرم مارفان — و لزومِ بررسیِ ریشه‌ی آئورت.

شستِ سه‌بندی · Triphalangeal thumb

چطورشست شبیه انگشت و بدون قابلیتِ مقابله.

یعنیسندرم هولت-اورام — با نقص دیواره‌ی دهلیزی همراه است.

زمان پرشدگی مویرگی (CRT) · Capillary refill time

چطورفشار روی بستر ناخن و شمردنِ زمانِ برگشتِ رنگ.

یعنیبیش از ۲ ثانیه یعنی پرفیوژنِ محیطیِ ضعیف — شوک یا کم‌آبی.

سینه‌ی قیفی و سینه‌ی کبوتری · Pectus excavatum / carinatum

چطورفرورفتگی یا برجستگیِ جناغ.

یعنیبا مارفان و بیماری‌های بافت همبند همراه است.

قفسه سینه‌ی بشکه‌ای · Barrel chest

چطورافزایش قطر قدامی-خلفی.

یعنیهایپرانفلاسیونِ مزمن — COPD.

لرزش لمسی · Tactile fremitus

چطورکفِ دست روی قفسه سینه و تکرارِ یک کلمه توسط بیمار.

یعنیافزایش: کنسولیداسیون. کاهش: افیوژن پلور، پنوموتوراکس، ضخیم شدن پلور.

کراکل ریز و درشت · Fine / coarse crackle

چطورصداهای منقطعِ دمی در سمع.

یعنیریز و انتهای‌دمی: ادم ریه و فیبروز. درشت: ترشحات راه هوایی و برونشکتازی.

پکتوریلوکیِ نجوایی · Whispered pectoriloquy

چطوربیمار نجوا می‌کند و صدا در سمع واضح شنیده می‌شود.

یعنیکنسولیداسیون.

نقطه‌ی حداکثر ضربان (PMI) · Point of maximal impulse

چطوربیمار به پشت با ۳۰ درجه بالاتنه؛ محلِ طبیعی حدود فضای پنجمِ بین‌دنده‌ای روی خط میدکلاویکولار و قطرش کمتر از حدود ۳ سانتی‌متر.

یعنیجابه‌جاییِ خارجی و پایین: بزرگیِ بطن چپ. لمسِ برجسته و پایدار (heave): هایپرتروفی.

در COPD ممکن است اصلاً لمس نشود — نبودنش همیشه معنادار نیست.

صدای سوم قلب (S3)

چطورصدای کم‌فرکانس در اوایل دیاستول؛ با زنگِ گوشی و در وضعیت خوابیده به پهلوی چپ.

یعنیپر شدنِ سریعِ بطن. زیر ۴۰ سال می‌تواند طبیعی باشد؛ بالای ۴۰ سال به نارسایی قلب و نارسایی دریچه‌ای می‌برد.

صدای چهارم قلب (S4)

چطورصدای پیش‌سیستولی، با زنگِ گوشی.

یعنیبطنِ سفت و کم‌کشش — هایپرتروفی، ایسکمی، فشار خون بالا.

در فیبریلاسیون دهلیزی هرگز شنیده نمی‌شود (انقباض دهلیزی وجود ندارد).

اسنپ باز شدن · Opening snap

چطورصدای تیزِ اوایل دیاستول پس از S2.

یعنیتنگی میترال با لتِ هنوز متحرک.

مالشِ پریکارد · Pericardial friction rub

چطورصدای خش‌دارِ سه‌جزئی؛ با دیافراگمِ گوشی و بیمارِ خم‌شده به جلو.

یعنیپریکاردیت.

برخلافِ مالشِ پلور، با نگه داشتنِ نفس از بین نمی‌رود — همین تفکیکشان می‌کند.

انشقاق ثابت S2 · Fixed splitting

چطورفاصله‌ی دو جزءِ S2 با تنفس تغییر نمی‌کند.

یعنینقص دیواره‌ی بین‌دهلیزی (ASD).

سوفل آستین فلینت · Austin Flint murmur

چطورسوفل دیاستولیک در نوک قلب.

یعنینارسایی شدید آئورت — جریانِ برگشتی، لتِ قدامی میترال را جابه‌جا می‌کند.

شبیه تنگی میترال است ولی اسنپِ باز شدن ندارد.

سوفل ممتد · Continuous murmur

چطورسوفلی که از سیستول به دیاستول ادامه می‌یابد.

یعنیمجرای شریانی باز (PDA)، فیستول شریانی-وریدی، یا Venous hum (که بی‌خطر است).

ماتیتِ متغیر · Shifting dullness

چطوردقِ پهلو در وضعیت خوابیده و سپس در وضعیت به‌پهلو.

یعنیآسیت.

موج مایع · Fluid wave

چطورضربه به یک پهلو و حسِ موج در پهلوی دیگر، با دستِ کمکی روی خط وسط.

یعنیآسیت با حجم زیاد.

علامت گودال · Puddle sign

چطوربیمار روی دست و زانو؛ دق در پایین‌ترین نقطه‌ی شکم.

یعنیآسیتِ کم‌حجم — حساس‌تر از ماتیتِ متغیر.

رفلاکس کبدی-ژوگولار · Hepatojugular reflux

چطورفشارِ ثابت روی ربع فوقانی راست و مشاهده‌ی JVP.

یعنیبالا ماندنِ JVP بیش از چند ثانیه، به نارسایی قلب راست می‌برد.

نبض متناقض · Pulsus paradoxus

چطورافتِ فشار سیستولی بیش از ۱۰ میلی‌متر جیوه در دم.

یعنیتامپوناد قلبی، آسم شدید، پریکاردیت فشارنده، آمبولی ریه.

نبض ضعیف و تاخیری · Pulsus parvus et tardus

چطورنبضِ کاروتید کم‌دامنه و با اوجِ دیررس.

یعنیتنگی شدید دریچه‌ی آئورت.

نبض چکشی · Water-hammer pulse

چطورنبضِ پرجهش با فروکشِ سریع؛ با بالا بردنِ دستِ بیمار واضح‌تر می‌شود.

یعنینارسایی شدید آئورت، و نیز حالات پربرون‌ده مثل تیروتوکسیکوز و کم‌خونی.

نبض متناوب · Pulsus alternans

چطورتناوبِ منظمِ نبضِ قوی و ضعیف.

یعنیاختلال شدید عملکرد سیستولی بطن چپ.

کسری نبض · Pulse deficit

چطورسمعِ ضربان قلب هم‌زمان با لمسِ نبضِ رادیال و مقایسه‌ی تعداد.

یعنیفیبریلاسیون دهلیزی و ضربانات زودرس — همه‌ی ضربان‌ها نبض نمی‌سازند.

علامت اُسلر (شریان سفت) · Osler sign

چطورپس از بستنِ کاف بالای فشار سیستولی، شریان رادیال هنوز لمس می‌شود.

یعنیشریانِ سفت و کلسیفیه — فشارِ اندازه‌گیری‌شده به‌طور کاذب بالاست (Pseudohypertension).

در سالمند با فشارِ بالای مقاوم به درمان، به این فکر کن.

شاخص مچ پا-بازو (ABI) · Ankle-brachial index

چطورنسبتِ فشار سیستولی مچ پا به بازو.

یعنیکمتر از ۰٫۹ به بیماری شریان محیطی می‌برد.

علامت هومنز · Homans sign

چطوردرد ساق با خم کردنِ پشتیِ مچ پا.

یعنیمطرح‌کننده‌ی ترومبوز ورید عمقی.

نه حساس است و نه اختصاصی — منفی بودنش ترومبوز را رد نمی‌کند.

سندرم انگشت آبی · Blue toe syndrome

چطورسیانوزِ دردناکِ یک یا چند انگشت پا با نبضِ محیطیِ سالم.

یعنیآمبولیِ کلسترول از پلاکِ پروگزیمال.

ادم گوده‌گذار · Pitting edema

چطورفشارِ چند ثانیه‌ای روی استخوانِ درشت‌نی و ماندنِ گوده.

یعنینارسایی قلب، بیماری کلیه، بیماری کبد، نارسایی وریدی.

ادمِ یک‌طرفه به ترومبوز و انسدادِ موضعی می‌برد؛ دوطرفه به علتِ سیستمیک.

لنگش متناوب · Intermittent claudication

چطوردردِ عضلانیِ ساق حین راه رفتن که با استراحت برطرف می‌شود.

یعنیبیماری شریان محیطی — و نشانه‌ی بیماری عروقیِ منتشر.