همه‌ی روتین‌ها

تغییر سطح هوشیاری

Altered Mental Status

بازبینی بالینی نشده

رویکرد به کاهش هوشیاری: چهار چیزِ برگشت‌پذیر را همان دقیقه‌ی اول رد کن — قند، اکسیژن، مخدر، و راه هوایی. بعد سراغ بقیه برو.

علائم خطر — همین اول ببین

قند خون پایین

قند کنار تخت در دقیقه‌ی اول؛ اگر پایین بود، گلوکز وریدی همان‌جا

مردمک‌های میوتیک با تنفس کند

شک به مخدر — نالوکسان

علامت عصبی کانونی یا آنیزوکوری

CT فوری مغز؛ به فتق مغزی فکر کن

تب با سفتی گردن

شک به مننژیت/انسفالیت — آنتی‌بیوتیک و آسیکلوویر زودهنگام

GCS هشت یا کمتر

راه هوایی محافظت‌شده

شک به مسمومیت یا مصرف چند دارو

با مرکز مسمومین تماس بگیر؛ ECG برای QRS و QT

چه بپرس — شرح‌حال

شروع ناگهانی بود یا تدریجی، و آخرین باری که طبیعی دیده شده کِی بودهزمانِ «آخرین بارِ طبیعی» برای تصمیم ترومبولیز حیاتی است.
ضربه‌ی سر، حتی خفیفدر سالمندِ روی ضدانعقاد، ضربه‌ی خفیف هم هماتوم ساب‌دورال می‌دهد.
داروهای بیمار، به‌ویژه آرام‌بخش، مخدر، انسولین و ضدتشنج
مصرف الکل یا مواد
سابقه‌ی دیابت، صرع، بیماری کبدی یا کلیوی، اختلال روانپزشکی
تب یا علائم عفونت اخیر
شرایط محیطی: گرمازدگی، سرمازدگی، گاز گرفتگی

چه معاینه کن

ABC و GCS
علائم حیاتی کامل شامل دما و اشباع اکسیژن
مردمک‌ها: اندازه، تقارن و واکنش
معاینه‌ی عصبی برای کانونی بودن
سفتی گردن
پوست: بثورات، زردی، رد تزریق، رنگ گیلاسی
تنفس: الگو و بوی دهانبوی استون → کتواسیدوز. بوی الکل → گمراه‌کننده است؛ به دنبال علت دیگر هم بگرد.
معاینه‌ی سر برای رد ضربه

ورک‌آپ

قند خون کنار تخت — اولین اقدامکنار تخت · پایه
ECGکنار تخت · پایه
CBC، الکترولیت (سدیم، کلسیم)، کراتینین، آنزیم کبدی، آمونیاکآزمایش · پایه
گاز خون شریانیآزمایش · پایه
آنالیز ادرار و کشتآزمایش · به‌ویژه در سالمند — عفونت ادراری شایع‌ترین علت دلیریوم است
CT مغز بدون کنتراستتصویربرداری · پایه
TSH، ویتامین B12آزمایش · تغییر تدریجی و مزمن
غربالگری سموم و سطح داروآزمایش · شک به مسمومیت
پونکسیون کمریکنار تخت · شک به عفونت سیستم عصبی مرکزی

تشخیص افتراقی

هیپوگلیسمیHypoglycemiaبسته‌ی نسخه‌ی E16

دیابتی روی انسولین/سولفونیل‌اوره، پاسخ فوری به گلوکز

عفونت و سپسیسInfection / sepsisبسته‌ی نسخه‌ی A41

تب یا هیپوترمی، لکوسیتوز — در سالمند ممکن است تنها علامت، گیجی باشد

اختلال الکترولیتElectrolyte disorderبسته‌ی نسخه‌ی E87

سدیم یا کلسیم غیرطبیعی؛ سرعت تغییر مهم‌تر از عدد است

مسمومیت داروییDrug intoxication

سندرم بالینی متناسب (مخدر، آنتی‌کولینرژیک، سمپاتومیمتیک)

سکته‌ی مغزی و خونریزیStroke / intracranial hemorrhageبسته‌ی نسخه‌ی I63

شروع ناگهانی با علامت کانونی

انسفالوپاتی کبدیHepatic encephalopathy

بیماری کبدی شناخته‌شده، آستریکسی، آمونیاک بالا

اورمیUremic encephalopathyبسته‌ی نسخه‌ی N18

کراتینین بسیار بالا، بیمار دیالیزی که جلسه را از دست داده

وضعیت پس از تشنجPostictal stateبسته‌ی نسخه‌ی G40

گاز گرفتن زبان، بی‌اختیاری، بهبود تدریجی

دلیریومDeliriumبسته‌ی نسخه‌ی R41

نوسان در طول روز، اختلال توجه، سالمند بستری — همیشه علت زمینه‌ای دارد

مسمومیت مونوکسید کربنCarbon monoxide poisoning

وسیله‌ی گرمایشی، چند نفر هم‌زمان، سردرد و گیجی

تعیین تکلیف

اقدام فوریGCS هشت یا کمتر، یا راه هوایی محافظت‌نشده: راه هوایی و ICU
مشاورهخونریزی یا ضایعه‌ی فضاگیر: مشاوره‌ی جراحی مغز و اعصاب
بستریعلت اصلاح‌نشده یا نیاز به پایش: بستری
تحت نظرهیپوگلیسمی اصلاح‌شده با سولفونیل‌اوره: تحت نظر طولانی — احتمال عود بالاست
ترخیصعلت برگشت‌پذیر اصلاح‌شده و بازگشت کامل به وضعیت پایه: ترخیص با همراه

بسته‌های نسخه‌ی مرتبط

دارو، آزمایش و پاراکلینیکِ آماده برای تشخیص‌هایی که این روتین به آن‌ها می‌رسد.

منابعبازبینی بالینی نشده

این محتوا از دانش عمومی پزشکی نوشته شده و به منابع زیر پیوند دارد، ولی هنوز یک پزشک آن را بازبینی و امضا نکرده است. جای دستورالعمل رسمی را نمی‌گیرد.

NICE CKSDeliriumدرمان · آخرین بازنگری: April 2026

NICE CKSDementiaدرمان · آخرین بازنگری: March 2026

NICE CKSSepsisدرمان · آخرین بازنگری: March 2026

NICE CKSHyponatraemiaدرمان · آخرین بازنگری: October 2025

NICE CKSHypokalaemiaدرمان · آخرین بازنگری: May 2026

NICE CKSChest painدرمان · آخرین بازنگری: March 2026

NICE CKSEpilepsyدرمان · آخرین بازنگری: April 2025

CDCCaring for Patients with SepsisLearn what to do if you suspect sepsis and access resources to help.درمان · آخرین بازنگری: August 19, 2025

شناسه‌ی نسخه‌ی محتوا: doctorjan clinical routines v1

رویکرد به تغییر سطح هوشیاری (Altered Mental Status) | دکترجان