همه‌ی روتین‌ها

سردرد

Headache

بازبینی بالینی نشده

رویکرد به سردرد: کل کار، جدا کردن سردرد اولیه از ثانویه است. سردرد اولیه الگو دارد؛ چیزی که الگو را می‌شکند، همان چیزی است که باید تصویربرداری شود.

علائم خطر — همین اول ببین

بدترین سردرد عمر، با شروع ناگهانی و رسیدن به اوج در کمتر از یک دقیقه

شک به خونریزی زیرعنکبوتیه — CT بدون کنتراست فوری؛ اگر منفی و شک بالا، LP

تب، سفتی گردن و تغییر هوشیاری

شک به مننژیت — آنتی‌بیوتیک را برای LP به تاخیر نینداز

علامت عصبی کانونی، تشنج یا ادم پاپی

تصویربرداری فوری مغز

سردرد جدید بالای ۵۰ سال، به‌ویژه با حساسیت شقیقه و لنگش فک

شک به آرتریت تمپورال — ESR/CRP و شروع کورتون پیش از بیوپسی

سردرد در بیمار با سرکوب ایمنی، سرطان یا بارداری

آستانه‌ی تصویربرداری را پایین بیاور

سردرد که با سرفه/زور زدن یا تغییر وضعیت بدتر می‌شود

شک به افزایش فشار داخل جمجمه

ضربه‌ی سر اخیر، به‌ویژه با مصرف ضدانعقاد

CT مغز

چه بپرس — شرح‌حال

سرعت شروع تا اوج دردرسیدن به اوج در ثانیه‌ها = ثاندرکلپ تا خلافش ثابت شود.
آیا شبیه سردردهای قبلی است یا کاملاً تازه«اولین» یا «بدترین»، دو کلمه‌ای‌اند که کار را عوض می‌کنند.
محل، کیفیت، مدت و الگوی تکرار
علائم همراه: تهوع، ترس از نور و صدا، اورا
تب، سفتی گردن، بثورات
تغییر بینایی، دوبینی، ضعف یا اختلال تکلم
داروهای مصرفی و مسکن‌های اخیرمصرف بیش از ۱۵ روز در ماه مسکن، خودش سردرد می‌سازد.
مواجهه با گاز گرفتگی (بخاری، آبگرمکن) در فصل سردمسمومیت مونوکسید کربن در ایران شایع است و اگر چند نفر خانه هم‌زمان سردرد دارند باید اول به آن فکر کرد.

چه معاینه کن

علائم حیاتی، به‌ویژه فشار خون و دما
معاینه‌ی عصبی کامل شامل اعصاب مغزی
فوندوسکوپی برای ادم پاپی
سفتی گردن، کرنیگ و برودزینسکی
لمس شریان تمپورال در بیمار بالای ۵۰ سال
معاینه‌ی سینوس‌ها و مفصل گیجگاهی-فکی
معاینه‌ی پوست از نظر بثورات پتشی

ورک‌آپ

قند خون کنار تختکنار تخت · پایه
CT مغز بدون کنتراستتصویربرداری · هر علامت خطر
پونکسیون کمریکنار تخت · شک به خونریزی زیرعنکبوتیه با CT منفی، یا شک به مننژیت
ESR و CRPآزمایش · سردرد جدید بالای ۵۰ سال
CBC، الکترولیت، کراتینینآزمایش · پایه
کربوکسی‌هموگلوبینآزمایش · شک به مسمومیت مونوکسید کربن
MRI و ونوگرافی مغزیتصویربرداری · شک به ترومبوز سینوس وریدی — زن باردار/نفاس یا مصرف‌کننده‌ی قرص

تشخیص افتراقی

یک‌طرفه، ضربان‌دار، با تهوع و ترس از نور، الگوی تکرارشونده

سردرد تنشیTension headache

فشارنده و دوطرفه مثل نوار دور سر، بدون تهوع

سردرد خوشه‌ایCluster headache

یک‌طرفه‌ی دور چشم، اشک‌ریزش و آبریزش بینی همان طرف، بیمار بی‌قرار

خونریزی زیرعنکبوتیهSubarachnoid hemorrhage

ثاندرکلپ، بدترین سردرد عمر، سفتی گردن

مننژیتMeningitis

تب، سفتی گردن، تغییر هوشیاری، بثورات

آرتریت سلول ژانتGiant cell arteritis

بالای ۵۰ سال، حساسیت شقیقه، لنگش فک، اختلال بینایی

سینوزیتSinusitisبسته‌ی نسخه‌ی J01

درد صورت با خم شدن به جلو، احتقان و ترشح چرکی

سردرد ناشی از مصرف بیش‌ازحد داروMedication-overuse headache

سردرد روزانه در بیمار با مصرف مکرر مسکن

مسمومیت مونوکسید کربنCarbon monoxide poisoning

چند نفر در یک خانه، سردرد و گیجی، فصل سرد و وسیله‌ی گرمایشی

بحران فشار خونHypertensive emergencyبسته‌ی نسخه‌ی I10

فشار بسیار بالا همراه با آسیب عضو هدف

تعیین تکلیف

اقدام فوریخونریزی زیرعنکبوتیه یا مننژیت: احیا، آنتی‌بیوتیک/مشاوره‌ی فوری
مشاورهیافته‌ی کانونی، خونریزی یا توده در تصویربرداری: مشاوره‌ی نورولوژی/جراحی مغز
بستریشک به آرتریت تمپورال: شروع کورتون و بستری/مشاوره‌ی روماتولوژی
تحت نظرسردرد شدید بدون پاسخ به درمان اولیه: تحت نظر
ترخیصسردرد اولیه‌ی شناخته‌شده با پاسخ به درمان: ترخیص با برنامه‌ی پیشگیری و پیگیری

بسته‌های نسخه‌ی مرتبط

دارو، آزمایش و پاراکلینیکِ آماده برای تشخیص‌هایی که این روتین به آن‌ها می‌رسد.

منابعبازبینی بالینی نشده

این محتوا از دانش عمومی پزشکی نوشته شده و به منابع زیر پیوند دارد، ولی هنوز یک پزشک آن را بازبینی و امضا نکرده است. جای دستورالعمل رسمی را نمی‌گیرد.

NICE CKSHeadache - assessmentدرمان · آخرین بازنگری: March 2022

NICE CKSMigraineدرمان · آخرین بازنگری: April 2026

NICE CKSSinusitisدرمان · آخرین بازنگری: October 2025

USPSTFStatin Use for the Primary Prevention of Cardiovascular Disease in Adults: Preventive MedicationThe USPSTF recommends that clinicians prescribe a statin for the primary prevention of CVD for adults aged 40 to 75 years who have 1 or more CVD risk factors (i.e. dyslipidemia, diabetes, hypertension, or smoking) and an estimated 10-year risk of a cardiovascular event of 10% or greater.درمان · درجه B · آخرین بازنگری: August 2022

USPSTFHealthy Diet and Physical Activity for Cardiovascular Disease Prevention in Adults With Cardiovascular Risk Factors: Behavioral Counseling InterventionsThe USPSTF recommends offering or referring adults with cardiovascular disease risk factors to behavioral counseling interventions to promote a healthy diet and physical activity.درمان · درجه B · آخرین بازنگری: November 2020

شناسه‌ی نسخه‌ی محتوا: doctorjan clinical routines v1

رویکرد به سردرد (Headache) | دکترجان