همه‌ی روتین‌ها

بی‌خوابی

Insomnia

بازبینی بالینی نشده

بی‌خوابی بیشتر اوقات علامت چیز دیگری است: افسردگی، درد، آپنه، دارو، یا الکل. درمان اول بی‌خوابی مزمن دارو نیست؛ پیدا کردن آن «چیز دیگر» و اصلاح رفتار خواب است.

علائم خطر — همین اول ببین

خروپف بلند با قطع تنفس مشاهده‌شده و خواب‌آلودگی روزانه

شک به آپنه‌ی خواب — قرص خواب اینجا وضعیت را بدتر می‌کند

بی‌خوابی با افکار خودکشی یا ناامیدی

ارزیابی خطر خودکشی، پیش از هر نسخه‌ای

کاهش نیاز به خواب همراه با پرانرژی بودن

به مانیا فکر کن — نه بی‌خوابی؛ درمانش کاملاً فرق دارد

خواب‌آلودگی خطرناک هنگام رانندگی

هشدار صریح و مستند درباره‌ی رانندگی

مصرف طولانی بنزودیازپین و درخواست افزایش دوز

وابستگی — قطع ناگهانی خطر تشنج دارد

بی‌قراری پاها که با حرکت بهتر می‌شود

سندرم پای بی‌قرار — فریتین را چک کن

چه بپرس — شرح‌حال

الگوی خواب: ساعت خوابیدن، زمان به خواب رفتن، بیدارشدن‌های شبانه، ساعت بیداری صبحمشکل در «به خواب رفتن» با «بیدار ماندن» علت‌های متفاوتی دارد.
مدت مشکل و اینکه از چه زمانی شروع شد
عملکرد روزانه و خواب‌آلودگی
محیط خواب: نور، صدا، دما، تلفن همراه
کافئین، چای، نیکوتین، الکل و زمان مصرفشانالکل خواب را زود شروع می‌کند و نیمه‌ی دومش را خراب می‌کند — بیمار این را به بی‌خوابی ربط نمی‌دهد.
داروها: کورتون، شبه‌افدرین، برخی ضدافسردگی‌ها، دیورتیک شبانه
خلق، اضطراب و نگرانی هنگام دراز کشیدن
درد، تکرر ادرار شبانه، سرفه، ریفلاکس، تنگی نفس شبانه
شیفت کاری و تغییر ساعت خواب
خروپف و قطع تنفس از زبان همراه

چه معاینه کن

شاخص توده‌ی بدنی و دور گردنهر دو در آپنه‌ی خواب تعیین‌کننده‌اند.
فشار خون
معاینه‌ی راه هوایی فوقانی و لوزه‌ها
معاینه‌ی تیروئید
ارزیابی خلق و عاطفه
بررسی نشانه‌های کم‌خونی

ورک‌آپ

دفترچه‌ی خواب دو هفته‌ایسایر · بی‌خوابی مزمن — بیشتر از هر آزمایشی کمک می‌کند
TSHآزمایش · پایه
CBC و فریتینآزمایش · شک به کم‌خونی یا سندرم پای بی‌قرار
قند و HbA1cآزمایش · تکرر ادرار شبانه
ارجاع برای بررسی خوابسایر · شک به آپنه‌ی خواب یا اختلال حرکتی خواب

تشخیص افتراقی

بی‌خوابی مزمن اولیهChronic insomnia disorderبسته‌ی نسخه‌ی F51

بیش از سه ماه، بدون علت زمینه‌ای مشخص

بی‌خوابی ثانویه به افسردگیInsomnia due to depressionبسته‌ی نسخه‌ی F32

بیدار شدن زودهنگام صبح، خلق پایین، بی‌لذتی

اضطرابAnxiety disorderبسته‌ی نسخه‌ی F41

نگرانی هنگام دراز کشیدن، تاخیر در به خواب رفتن

آپنه‌ی انسدادی خوابObstructive sleep apneaبسته‌ی نسخه‌ی G47

خروپف، قطع تنفس، خواب‌آلودگی روزانه، چاقی

سندرم پای بی‌قرارRestless legs syndromeبسته‌ی نسخه‌ی G25

میل به حرکت دادن پا، بدتر در استراحت و شب، بهتر با حرکت

اختلال ریتم شبانه‌روزیCircadian rhythm disorderبسته‌ی نسخه‌ی G47

خواب کافی ولی در ساعت نامناسب؛ شیفت کاری یا سفر

ناشی از دارو یا مادهSubstance-inducedبسته‌ی نسخه‌ی F19

رابطه‌ی زمانی با شروع دارو، کافئین یا الکل

بی‌خوابی ثانویه به بیماری طبیInsomnia due to medical condition

درد شبانه، تنگی نفس، ریفلاکس، تکرر ادرار

تعیین تکلیف

اقدام فوریافکار خودکشی: ارزیابی فوری روان‌پزشکی
مشاورهشک به آپنه‌ی خواب: ارجاع برای بررسی خواب
ترخیصبی‌خوابی ثانویه: درمان بیماری زمینه‌ای
ترخیصبی‌خوابی مزمن اولیه: درمان رفتاری-شناختی به‌عنوان خط اول، با پیگیری

بسته‌های نسخه‌ی مرتبط

دارو، آزمایش و پاراکلینیکِ آماده برای تشخیص‌هایی که این روتین به آن‌ها می‌رسد.

منابعبازبینی بالینی نشده

این محتوا از دانش عمومی پزشکی نوشته شده و به منابع زیر پیوند دارد، ولی هنوز یک پزشک آن را بازبینی و امضا نکرده است. جای دستورالعمل رسمی را نمی‌گیرد.

NICE CKSInsomniaدرمان · آخرین بازنگری: June 2026

NICE CKSObstructive sleep apnoea syndromeدرمان · آخرین بازنگری: November 2025

NICE CKSDepressionدرمان · آخرین بازنگری: April 2025

NICE CKSGeneralized anxiety disorderدرمان · آخرین بازنگری: April 2025

شناسه‌ی نسخه‌ی محتوا: doctorjan clinical routines v1

رویکرد به بی‌خوابی (Insomnia) | دکترجان